Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính, có thể gây thành dịch do vi rút dengue gây ra. Bệnh lây lan do muỗi vằn đốt người bệnh nhiễm vi rút sau đó truyền bệnh cho người lành qua vết đốt của trung gian muỗi Aedes aegypti mang virut, với đặc trưng là sốt cao đột ngột, đau mỏi, phát ban xuất huyết.
Ở Việt Nam, bệnh lưu hành rất phổ biến, ở cả 4 miền Bắc, Trung, Nam và Tây Nguyên; bệnh xảy ra quanh năm nhưng thường bùng phát thành dịch lớn vào mùa mưa, nhất là vào các tháng 7, 8, 9, 10.
Bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và chưa có vắc xin phòng bệnh. Thường gây ra dịch lớn với nhiều người mắc, có thể gây tử vong, nhất là với trẻ em; gây thiệt hại lớn về kinh tế, xã hội.
Bệnh sốt xuất huyết do vi rút gây ra với 4 típ gây bệnh, một người có thể mắc nhiều lần do nhiễm các típ vi rút khác nhau.
* Đặc điểm của muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết
Muỗi có màu đen, thân và chân có những đốm trắng, thường được gọi là muỗi vằn. Muỗi vằn cái đốt người vào ban ngày, đốt mạnh nhất là vào sáng sớm và chiều tối.
Muỗi vằn thường trú đậu ở các góc/xó tối trong nhà, trên quần áo, đặc biệt là quần áo có mùi mồ hôi, chăn màn, dây phơi và các đồ dùng trong nhà.
Muỗi vằn đẻ trứng, sinh sản ở các ao, vùng nước hoặc các dụng cụ chứa nước sạch ở trong và xung quanh nhà như bể nước, chum, vại, xô, chậu, giếng nước, hốc cây, hòn non bộ…
Các đồ vật hoặc phế thải có chứa nước như lọ hoa, bát nước kê chân, lốp xe, vỏ dừa, vỏ sữa chua, máng thoát nước mưa bị tắc…
Muỗi vằn phát triển mạnh vào mùa mưa, khi nhiệt độ trung bình hàng tháng vượt trên 20°C.
* Biểu hiện của bệnh sốt xuất huyết
Sốt cao đột ngột 39 – 40°C, kéo dài 2 – 7 ngày
Đau đầu dữ dội ở vùng trán
Đau hốc mắt, đau người, các khớp
Buồn nôn
Phát ban
Xuất huyết: dưới da, chảy máu mũi, ra kinh nguyệt bất thường, xuất huyết tiêu hóa…
* Nguyên nhân tử vong
Sốc do thoát dịch ra khỏi lòng mạch máu
Xuất huyết nội tạng: tim, não, thận, xuất huyết tiêu hóa…
* Đến ngay cơ sở y tế khi có các dấu hiệu nguy hiểm sau:
Mệt mỏi bất thường, nhiệt độ hạ nhanh dưới 36°C; da xanh, lạnh và ẩm
Chảy máu mũi hoặc chảy máu lợi; có nhiều nốt xuất huyết trên da
Nôn liên tục hoặc nôn ra máu
Đi ngoài phân đen
Ngủ li bì hoặc quấy khóc (trẻ em)
Đau bụng
Khát nhiều (khô miệng)
Khó thở
¤ Cách phòng bệnh tốt nhất là diệt muỗi, lăng quăng/bọ gậy và phòng chống muỗi đốt.
1. Loại bỏ nơi sinh sản của muỗi
Đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước để muỗi không vào đẻ trứng
Thả cá hoặc mê zô vào các dụng cụ chứa nước lớn (bể, giếng, chum, vại…) để diệt lăng quăng/bọ gậy
Thau rửa các dụng cụ chứa nước vừa và nhỏ (lu, chum, xô, chậu…) hàng tuần
Thu gom, hủy các vật dụng phế thải trong và xung quanh nhà như chai, lọ, mảnh chai, mảnh lu vỡ, ống bơ, vỏ dừa, lốp/vỏ xe cũ, hốc tre, bẹ lá…
Dọn vệ sinh môi trường, lật úp các dụng cụ chứa nước khi không dùng đến
Bỏ muối hoặc dầu vào bát nước kê chân chạn/tủ đựng chén bát, thay nước bình hoa/bình bông
2. Phòng chống muỗi đốt
Mặc quần áo dài tay
Ngủ trong màn/mùng kể cả ban ngày
Dùng bình xịt diệt muỗi, hương muỗi, kem xua muỗi, vợt điện diệt muỗi…
Dùng rèm che, màn tẩm hóa chất diệt muỗi
Cho người bị sốt xuất huyết nằm trong màn, tránh muỗi đốt để tránh lây lan bệnh cho người khác
3. Phối hợp phòng chống dịch
Tích cực phối hợp với chính quyền và ngành y tế trong các đợt phun hóa chất phòng chống dịch
